Beelddenken en begripsdenken

~ Gastblog Mieke Siemons ~
 
Beelddenken staat tegenover begripsdenken. Graag leg ik je het verschil tussen deze twee manieren van denken uit.
 
Begripsdenken
Begripsdenken of taaldenken is denken via een logische keten van woorden en begrippen: van A naar B via C, D … tot je bij het doel Z bent beland. Ja maar zo denkt toch iedereen? vraag je je misschien af. Nee hoor, ik niet. Ik ben een beelddenker, ik denk als volgt:

Beelddenken is ruimtelijk denken

Beelddenken is een manier van denken in ruimtelijke ‘beelden’ en niet in tweedimensionale plaatjes. Het begrip ‘beeld’ is meer dan enkel visueel. Het kan gaan om handelingen of belevenissen. Ook kunnen geluiden of emoties meespelen. Een beelddenker ervaart een idee als een ruimtelijk ‘ding’ en kan hier in gedachten omheen lopen om het van alle kanten te bekijken. Doordat hij het idee zo op verschillende manieren waarneemt, wordt het geheel steeds duidelijker in zijn hoofd. Er worden aspecten aan toegevoegd of vanaf gehaald. In gedachten schaaft de beelddenker het idee bij tot het af is.

De beeldhouwer als metafoor

Je kunt het denkproces van de beelddenker vergelijken met de werkmethode van een kunstenaar, die een beeld van klei boetseert. Zie je voor je hoe hij het van alle kanten bestudeert. Hij haalt wat klei weg, loopt eens om het beeld heen en voegt ergens anders klei toe, net zolang tot het beeld naar zijn zin is.
Terwijl je je dit voorstelt, ben je zelf ook aan het beelddenken. Je ‘ziet’ de beeldhouwer en zijn beeld voor je, misschien visueel, als een film. Of van je stelt je voor dat je zelf de beeldhouwer bent, je voelt de koele klei in je handen. Het is of de spieren van je handen in actie willen komen om de massa te kneden. Je kunt in je lijf ervaren, hoe je je arm wilt uitstrekken om een stuk klei aan het beeld te plakken. 

Beelddenken is associatief denken

Het ene beeld roept het andere op en dit gaat bliksemsnel. Zo snel dat een deel van de beelden onbewust blijft. Dat maakt het voor een beelddenker vaak lastig om uit te leggen wat zijn gedachtengang is. Woorden vragen te veel tijd, als je in gedachten alweer 10 beelden verder bent. Veel beelddenkers zijn creatief. 

Aangeboren of aangeleerd?

Niemand is 100% beelddenker of 100% begripsdenker. We gebruiken beide manieren van denken. Alleen hebben we een voorkeur voor de ene of de andere denkwijze. Allemaal worden we geboren als beelddenker. In het begin van ons leven hadden we nog geen woorden, geen taal. Met het aanleren van taal leren we ook denken in woorden en begrippen. We leren abstract te denken. En dat leren we stapje voor stapje, omdat alles ineens veel te moeilijk zou zijn. Het begripsdenken gaat langzaamaan het beelddenken vervangen in ons brein. Ons onderwijssysteem is ingesteld op begripsdenken. De wetenschap ook, onze hele maatschappij. Daarmee verliezen we een stuk creativiteit en dat is zonde. Het goede nieuws is dat we allemaal het beelddenken ook weer kunnen trainen. We kunnen beelddenken leren en zo creatiever te worden.
Beelddenken, het werken met foto’s, tekeningen, collages, etc, kan daarnaast een methode zijn om te ontdekken wat je diep van binnen echt wilt. Wat je drijfveren zijn. Doordat je je verbeelding in werking zet, denk je niet meer enkel rationeel. Je komt dichter bij je gevoel, bij je onbewuste.  Het verrast mij keer op keer hoe doeltreffend dit is.
  
Dit artikel is eerder geplaatst op het blog van Knockart van Mieke Siemons.
Mieke zet creativiteit in bij bedrijfstrainingen en coaching, en heeft hiervoor een eigen methodiek ontwikkeld, waarbij beelddenken, expressief schilderen en objectieve waarneming krachtige middelen zijn voor bewustwording en verandering. Oprichter Mieke Siemons heeft 15 jaar ervaring in het bedrijfsleven als adviseur, consultant, opleider en projectmanager. Daarnaast is zij beeldend kunstenaar.

Wij, als DeInspiratiekamer, werken regelmatig samen met Mieke in workshops beelddenken. Meer weten: Neem contact op met Mieke.

Website: Mieke Siemons
Twitter: @Mieke_Siemons
Linkedin: Mieke Siemons

5 Manieren om een definitie van 'creativiteit' te ontdekken

Creativiteit definiëren via de meest voor de hand liggende en minder vanzelfsprekende methoden.

1 Het woordenboek

woordenboek2Woordsoort: znw.(v.)
Modern lemma: creativiteit
znw. vr., g. mv. Gevormd bij creatief naar het voorb. van andere woordparen op -tief en -tiviteit of uit eng. creativity (1875); zoo ook fr. créativité (1946), du. kreativität.
ᴁ Het creatief zijn; scheppingskracht, scheppend vermogen.
v. dale [1976].

2 Vraag het de experts

Voor een presentatie over creatieve werkvormen, vroeg ik creatief doeners (mijn kunstenaarscollega’s) en creatief denkers naar de betekenis van creativiteit. Drie van de vele antwoorden:

“Creativiteit, voor mij, is het tussen de regeltjes door laveren en mijn grenzen verleggen door het putten uit m’n oplossingsgevoelig denken, ervaring en fingerspitzen-gefuhl. Om zo te komen komen tot toepassingen die nog niet bedacht zijn” 
en
”creativiteit = een soort endorfine want het stimuleert je blij-klieren.” Rian van Nieuwkerk (kunstenaar)

“Ik denk dat creativiteit een praktisch vermogen is, intelligentie is er in vele vormen! 
Het combineren van toevalligheden tot een vinding / oplossing. Zonder creativiteit zou de mens nog in de oerwouden en op de steppe ronddolen.” Jacob Bos (kunstenaar)

“Constant anders leren denken

- van alle kanten naar iets kijken

- komen tot niet conventionele oplossingen

- out of the box.” Saskia Smet (creatief denker)

3 Creatief beelddenken

Via google zocht ik naar afbeeldingen met als zoekterm “creativiteit”. Ik koos er vijf, die voor mij het meest over creativiteit gaan.

Miekesiemons1

4 Creativiteit, hoe voelt dat?

Voor mij is creativiteit als zuurstof, ik kan niet zonde. Creativiteit is spelen, vliegen vrijheid, leven. Hoe voelt creativiteit voor jou? Welke kleur heeft creativiteit. Heeft het een geur? Hoe smaakt creativiteit? Gebruik je zintuigen.

5 … even niet

Ik loop nu al 2 uur te tobben over het 5e punt en kom geen stap verder. De beste ideeën komen vaak als je er niet aan denk. Het Eureka komt vaak als je ontspant en niet bewust met je vraag bezig bent. Dus ik doe als Archimedes en neem een bad. Ook niets doen is soms creatief zijn.

Miekesiemons2

Mieke Siemons

Bronvermelding afbeeldingen: hoofd, steen-wiel, kleur-citroen, vis-lamp, lucht-hand, Archimedes

 

Mieke zet creativiteit in bij bedrijfstrainingen en coaching, en heeft hiervoor een eigen methodiek ontwikkeld, waarbij beelddenken, expressief schilderen en objectieve waarneming krachtige middelen zijn voor bewustwording en verandering. Oprichter Mieke Siemons heeft 15 jaar ervaring in het bedrijfsleven als adviseur, consultant, opleider en projectmanager. Daarnaast is zij beeldend kunstenaar.

KNOCKaRT verzorgt trainingen op het gebied van:
veranderingsprocessen, omgaan met weerstand, samenwerking, communicatie, persoonlijke effectiviteit, creativiteit, innovatie en ideeënontwikkeling.

Wij, als DeInspiratiekamer, werken graag samen met Mieke.

Website: Mieke Siemons
Twitter: @Mieke_Siemons
Linkedin: Mieke Siemons