Beelddenken en begripsdenken

~ Gastblog Mieke Siemons ~
 
Beelddenken staat tegenover begripsdenken. Graag leg ik je het verschil tussen deze twee manieren van denken uit.
 
Begripsdenken
Begripsdenken of taaldenken is denken via een logische keten van woorden en begrippen: van A naar B via C, D … tot je bij het doel Z bent beland. Ja maar zo denkt toch iedereen? vraag je je misschien af. Nee hoor, ik niet. Ik ben een beelddenker, ik denk als volgt:

Beelddenken is ruimtelijk denken

Beelddenken is een manier van denken in ruimtelijke ‘beelden’ en niet in tweedimensionale plaatjes. Het begrip ‘beeld’ is meer dan enkel visueel. Het kan gaan om handelingen of belevenissen. Ook kunnen geluiden of emoties meespelen. Een beelddenker ervaart een idee als een ruimtelijk ‘ding’ en kan hier in gedachten omheen lopen om het van alle kanten te bekijken. Doordat hij het idee zo op verschillende manieren waarneemt, wordt het geheel steeds duidelijker in zijn hoofd. Er worden aspecten aan toegevoegd of vanaf gehaald. In gedachten schaaft de beelddenker het idee bij tot het af is.

De beeldhouwer als metafoor

Je kunt het denkproces van de beelddenker vergelijken met de werkmethode van een kunstenaar, die een beeld van klei boetseert. Zie je voor je hoe hij het van alle kanten bestudeert. Hij haalt wat klei weg, loopt eens om het beeld heen en voegt ergens anders klei toe, net zolang tot het beeld naar zijn zin is.
Terwijl je je dit voorstelt, ben je zelf ook aan het beelddenken. Je ‘ziet’ de beeldhouwer en zijn beeld voor je, misschien visueel, als een film. Of van je stelt je voor dat je zelf de beeldhouwer bent, je voelt de koele klei in je handen. Het is of de spieren van je handen in actie willen komen om de massa te kneden. Je kunt in je lijf ervaren, hoe je je arm wilt uitstrekken om een stuk klei aan het beeld te plakken. 

Beelddenken is associatief denken

Het ene beeld roept het andere op en dit gaat bliksemsnel. Zo snel dat een deel van de beelden onbewust blijft. Dat maakt het voor een beelddenker vaak lastig om uit te leggen wat zijn gedachtengang is. Woorden vragen te veel tijd, als je in gedachten alweer 10 beelden verder bent. Veel beelddenkers zijn creatief. 

Aangeboren of aangeleerd?

Niemand is 100% beelddenker of 100% begripsdenker. We gebruiken beide manieren van denken. Alleen hebben we een voorkeur voor de ene of de andere denkwijze. Allemaal worden we geboren als beelddenker. In het begin van ons leven hadden we nog geen woorden, geen taal. Met het aanleren van taal leren we ook denken in woorden en begrippen. We leren abstract te denken. En dat leren we stapje voor stapje, omdat alles ineens veel te moeilijk zou zijn. Het begripsdenken gaat langzaamaan het beelddenken vervangen in ons brein. Ons onderwijssysteem is ingesteld op begripsdenken. De wetenschap ook, onze hele maatschappij. Daarmee verliezen we een stuk creativiteit en dat is zonde. Het goede nieuws is dat we allemaal het beelddenken ook weer kunnen trainen. We kunnen beelddenken leren en zo creatiever te worden.
Beelddenken, het werken met foto’s, tekeningen, collages, etc, kan daarnaast een methode zijn om te ontdekken wat je diep van binnen echt wilt. Wat je drijfveren zijn. Doordat je je verbeelding in werking zet, denk je niet meer enkel rationeel. Je komt dichter bij je gevoel, bij je onbewuste.  Het verrast mij keer op keer hoe doeltreffend dit is.
  
Dit artikel is eerder geplaatst op het blog van Knockart van Mieke Siemons.
Mieke zet creativiteit in bij bedrijfstrainingen en coaching, en heeft hiervoor een eigen methodiek ontwikkeld, waarbij beelddenken, expressief schilderen en objectieve waarneming krachtige middelen zijn voor bewustwording en verandering. Oprichter Mieke Siemons heeft 15 jaar ervaring in het bedrijfsleven als adviseur, consultant, opleider en projectmanager. Daarnaast is zij beeldend kunstenaar.

Wij, als DeInspiratiekamer, werken regelmatig samen met Mieke in workshops beelddenken. Meer weten: Neem contact op met Mieke.

Website: Mieke Siemons
Twitter: @Mieke_Siemons
Linkedin: Mieke Siemons

12 gedachten over “Beelddenken en begripsdenken”

  1. Moest toch even reageren, want ik ben me helemaal suf aan het zoeken naar relevante informatie en denken en het brein, en het lukt me maar niet om het te vinden. Zo ook hier niet. Wat een grote onzin, je moest je schamen redacteur, het is zo erg dat bij pseudokennis mensen nog vrij zijn om het te publiceren, laat staan dat mensen het gaan lezen. Ik val het eerste over de zin dat wetenschap gaat over begripsdenken. Dat onze hele maatschappij ingericht is op begripsdenken. Ok, dat laatste klopt wel, maar het is een fascade. Kijk dit geeft een vrijbrief om de samenleving te institutionaliseren, zeg maar gerust indoctrineren, omdat begrippen geent zijn op fantasie. Deze hebben niets met de werkelijkheid te maken. Taal is in 150 landen verschillend, en zelfs dan is er nog geen redelijk begrip voor boom of lantaarnpaal omdat deze begrippen allemaal verzonnen zijn vanuit de verbeelding. Begripsdenkers zijn dus in feite heel erg dom, en verre van rationeel, omdat ze zich laten leiden door een ingekleurde fantasie. Het is waar dat het merendeel van de maatschappij in zo’n roze wolk leeft, en dit lijdt tot geconditioneerd gedrag. Mensen in het collectief leven niet meer zo vrij als honden of kinderen, maar zijn volledig vanuit hun perceptie bevooroordeeld door alles wat ze vanuit scholen en instituties en media hebben geleerd. Dit geconditioneerde gedrag van de relatief domme geinstitutionaliseerde mens in een – zo ik noem – technisch geintegreerde samenleving wordt niet opgemerkt door het individu, omdat het niet de vaardigheid bezit om een connectie te maken naar het gevoel. Deze is dus niet imaginair – denkbeeldig – en ontsproten vanuit fantasie, maar is de biochemische staat van zijn, geschapen vanuit de biochemische processen in het brein. Dit is dus elementair en daardoor de realiteit zoals die is. Dit weten maar weinig mensen, en de mensen die dit weten, gebruiken het om de samenleving te manipuleren. Wetenschap heeft dus helemaal niks te maken met de 2-dimensionale fantasiewereld van de begripsdenken. Vanuit de elementaire wereld van de wetenschap is alles dus 3-dimensionaal, en dus ja, enkel vatbaar vanuit visueel denken. Denk aan een ster of een atoom, alles wat elementair is bestaat uit een 3-dimensionale bol, geladen met energie vanuit een negatieve polairiteit en een positieve polairiteit. We duiken hier in de exacte wetenschap. Natuurkunde en scheikunde, enkel vatbaar vanuit 3-dimensionaal denken, en analyseerbaar vanuit wiskunde. Je kunt er de mooiste dingen mee doen. Vanuit informatica, wiskunde, en natuurkunde, kun je een hele samenleving conditioneren, en waarom? Omdat inderdaad de meeste mensen begripsdenkers zijn, maar daardoor afgesloten zijn van exact wetenschappelijk engangement. Machtsmechanisme en politieke infrastructuren om de massa te besturen komen voort vanuit exacte wetenschap, en zijn dus enkel toegankelijk voor beelddenkers. Dit is het ware denken. Einstein en Steve Jobs zijn beelddenkers. Het is veelzeggend. In principe de taal van de elite. Maar goed, ik ga afsluiten. Van zulk soort teksten als hierboven gaan mijn haren recht over eind staan, en het zal me niet verbazen dat veel mensen hier in trappen. De begripsdenker levend in een roze wolk, kan vaak geen kennis van pseudokennis onderscheiden. Het zal me wat. Ga maar lekker door zo!

  2. Wat ik dus weet…. we gaan een nieuw tijdperk in en de maya’s hebben gelijk! Opwarming aarde stopt, we gaan terug/op weg naar de nieuwe ijstijd, maar die maken wij niet mee. Wat wij merken zijn weer goeie zomers, maar steeds koudere en langere winters.

  3. Ik denk dat ik momenteel in 3D denk. Het is begonnen met het ontwikkelen van mijn zesde zintuig…. tot ik alle antwoorden had op onbeantwoorde vragen uit mijn leven… Ik ben aan kant gezet door iemand, maar ik wist niet waarom, tot ik door doordenken de waarheid achterhaalde, niet door het te raden, maar de ander zei het als vanzelf. Toen opnieuw afstand… toen ben ik doorgeschoten in 3D denken… ik begon zijn antwoorden te begrijpen, en ben in een rollercoaster van redeneringen gevallen waarbij ik elke toeval dus geen toeval meer vind en elke gebeurtenis die opvalt in mijn hoofd opsla om erachter te komen wat de bedoeling ervan is! Ik herken nu veel bij anderen, zodanig dat zij het zelf niet eens in de gaten hebben wat hun probleem is, maar ik wel. Hiermee kan ik een blik werpen op de toekomst, in het verleden én opzij…. de herkenning bij mensen die ik niet eens ken! Is dit vreemd? Nee, we kunnen dit allemaal, alleen raken we ervan bewust als het nodig is. Ik heb het op dit moment nodig, tot mijn doel is bereikt…. en ik weet zelfs wanneer dat is! Daarna weet ik het niet meer, en ervaar ik leven weer zoals leven! En denk ik niet meer door, en kom ik niet verder dan vermoeden ipv zeker weten!

  4. Ik word een beetje tureluurs van alle websites over beelddenken. Als je het mij vraagt, ben ik een beelddenker en dan ook echt in (film)beelden. Ik vond het eerst al vreemd om van anderen te horen dat die niet in beelden denken of juist dat er wel ‘beelddenkers’ zijn die dus blijkbaar totaal anders denken dan ik. Mieke die voelt, een ander die het als een soort stem hoort. (wellicht dat René het nog leest) In mijn geval zou je het (als ik m’n ogen gewoon open heb) kunnen beschrijven als een soort grijze sluier die voor m’n hoofd komt te hangen waarop beelden (al dan niet bewegend) geprojecteerd worden. Ik kan door de sluier wel de echte omgeving zien maar die is wel minder zichtbaar. Op zo’n moment lijken geluiden van van de omgeving ook van grotere afstand te komen. Voor de omgeving kan het dan lijken of ik aan het dagdromen ben (in wezen is dat ook zo) terwijl ik mogelijk bezig ben van alles uit te dokteren. Als klein knulletje bedacht ik ‘s avonds in bed hoe ik met m’n Technisch Lego een bepaalde constructie kon maken, hoe de blokjes in elkaar moesten passen om bepaalde bewegingen te maken. De volgende dag volgde dan de uitvoering met de Legoblokjes zelf.

    Beelddenker? Zoals ik al zei: ik denk het wel. Maar als ik de veel voorkomende lijstjes met eigenschappen van beelddenkers doorneem en die met mezelf vergelijk, dan zie ik veel duidelijke overeenkomsten maar net zo goed enorm veel verschillen, vaak zelfs tegenstrijdigheden. Links-rechts? Geen probleem, ook niet in spiegelbeeld. Tafels? Goed, de tafel van 7 en 8 waren vroeger een drama maar de rest ging uitstekend. Problemen met dpqb heb ik niet gehad bij mijn weten. Alleen mijn leestempo was niet bijster hoog. Fijne motoriek was bij mij als kind ook geen probleem. En nog veel meer tegenstrijdigheden.
    Kortom: echt enorm veel kenmerken herken ik mij nu niet in maar ook niet toen ik klein was.

    Persoonlijk vraag ik me af of de term ‘beelddenken’ wel helemaal de juiste is, als er dus op zo enorm veel verschillende manieren in ‘beelden’ wordt gedacht, kan je niet echt van beelden spreken als je het mij vraagt.

    Ik vind het hoe dan ook wel geinig om te zien dat mensen dus blijkbaar op totaal verschillende manieren denken. Waarschijnlijk zal ik er nooit achter komen maar ik zou best eens willen ervaren hoe de diverse andere vormen van beelddenken, of welke vorm van denken dan ook, zijn.

    Verder ben ik best tevreden met het beelddenken. Erg handig als je klusjes moet uitvoeren. Loop naar de garage, bedenk wat je wil gaan doen; in je hoofd gewoon alle stappen uitvoeren, gereedschappen voorbij zien komen en…… daar heb je je lijstje van materiaal die je mee moet nemen voor de klus.

  5. Heel creatief een beelddenker te zijn. Maar als je papers wilt schrijven voor een Master opleiding is taal gevoel en begrips denken vast heel handig.
    Al wat ik google op begrip of beelddenker kom ik op hoe wordt ik creatief.
    Mijn vraag. Hoe leer ik mijn beelden onthouden om ze in een verslag te verwerken, en daar een structuur in te krijgen zodat een ander mijn verslag ook zo leest dat ik het bedoel.

  6. Hoi,
    ik vraag me wat af. Ik heb mijn beide ouders gevraagd hoe zij denken. Zij denken wel in beeld. Ik kan me echter geen beeld inbeelden als ik denk. Ik denk dus meer voorstellend. Met andere woorden: wanneer ik mijn ogen sluit en denk, dan zie ik alleen maar zwart en niets anders. Ik kan me wel voorstellen hoe iets er uit kan zien, maar dat zie ik dan niet echt.
    Een beetje lastig uitleggen vind ik. Maar goed, ik vind het dus jammer dat ik niets zie als ik denk. Ik droom wel en ik ben ook niet blind, dus ik weet wel hoe dingen er uit zien. Maar, hoe kan ik nu beeldend gaan denken? Dus, hoe kan ik beelden zien wanneer ik denk? Is dat nog aan tye leren (ik 29 jaar), of is dat voor altijd weg?
    En, moet ik me bij beelddenken echt voorstellen dat iemand iets ziet als hij/zij denkt?
    Bedankt voor je antwoord. Gr. René

    1. Beste Rene,

      Sorry, ik ontdek jouw reactie nu pas. Of je wel of niet beelden ziet in gedachten staat los van het fenomeen beelddenken. Als ik het heb over beelden bedoel ik zintuiglijke beelden. Deze kunnen visueel zijn, maar ook auditief (geluid) of kinesthetisch (voelen). Zelf ben ik kinesthetisch ingesteld en ik voel meer de handeling in mijn lichaam. Ik zie dus ook geen beelden, net als jij. Soms wel, maar heel snel in een flits. Zo snel dat ik bijna niet zie. Als je meer wilt weten over visueel, auditief en kinesthetische voorkeuren kan je je verdiepen in NLP (neurolinguistisch programmeren.
      Of lees dit artikel: http://www.lichaamstaal.nl/nlp.html
      Ik hoop dat ik je vraag voldoende beantwoord heb.

      Groet, Mieke

  7. Ik zie Jeroen zijn vragen als retorische vragen om zelf verder over te filosoferen. Het zijn geen vragen waar een eenduidig antwoord op mogelijk is, hooguit en mening. Of beelddenkers intenser over denken nadenken, daar kan ik weinig over zeggen. Dat weet ik niet.

  8. Mooi helder en eenvoudig verwoord Mieke! Wat ik me vervolgens afvraag..ik kneed nog even door.. het verschil tussen 2d- (begripsdenkers) en 3d-denkers (beelddenkers) , kan dat ook te maken hebben met de wil om over iets door te denken? En vragen te durven stellen? Met andere woorden zijn 3d denkers intensiever met het denken bezig dan 2d denkers? Alleen al om een gedachte heenlopen vraagt om meer denkbeweging. (2d-denken is de paden volgen en 3d-denken is de paden maken en zoeken.)
    Mijn conclusie: beelddenkers zijn vooral ook doordenkers! Ze laten het er niet bij zitten en nemen met 1 perspectief geen genoegen. Als je maar lang genoeg doordenkt, schaaft en conclusies trekt, kom je vanzelf uit op symboliek en metaforen, plaatjes dus. Dat is in ieder geval mijn ervaring. En dat proces gaat hoe vaker hoe vlotter.
    Hartelijke groet, Jeroen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *