Denken als Leonardo da Vinci – Zijn 7 eigenschappen

Denken als Leornardo da VinciAnatoom, architect, botanicus, filosoof, geograaf en geoloog, humorist, ingenieur, kok, kostuum- en decorontwerper, militair ingenieur, musicus, natuurkundige, ruiter, schilder, stadsplanner, uitvinder, verteller en wiskundige…
…Mag ik je voorstellen: Leonardo da Vinci

Het boek ‘Denken als Leornardo da Vinci‘ inspireert om onze eigen mogelijkheden ten volle te realiseren. De fundamentele elementen van Da Vinci’s benadering van het leren en het werken aan ‘intelligentie’ kunnen we navolgen en toepassen. Dit mooie boek van Michael J. Gelb verschaft ons hiertoe een ingang en het voorbeeld van da Vinci wijst de weg hoe we meer kunnen zijn wat we werkelijk zijn.

Gelb eindigt zijn inleiding met:

“Wij leven in een wereld vol herrie, stank en verkeer. Maar ook jij bent uit de zon geboren, en op weg naar de zon. Dit is een gids voor die reis, geïnspireerd door een van de grote zielen uit de geschiedenis. Een uitnodiging om de levende lucht in te ademen, de vuurkern in je hart te voelen, en de volle bloei van je eigen geest.”

Je brein is veel beter dan je denkt

Bijna iedereen heeft een onbeperkt potentieel tot leren en creatief zijn. Vermoedelijk onderschat je je vermogens. De combinatie van de theorie van de meervoudige intelligenties van Gardner e.a. met het besef dat intelligentie levenslang ontwikkeld kan worden, is een krachtige inspiratiebron voor iedereen die zijn of haar potentieel ten volle wil benutten.

Leuk om hier te vertellen dat JanPeterBogers van JustInspire en ik onder andere hierover workshops faciliteren. Zo hebben we bijvoorbeeld op de 2e nationale kansdenkdag met de kleine 100 aanwezigen een ‘ervaringsrondgang’ gedaan langs de verschillende meervoudige intelligenties, die wij voor deze specifieke workshop omgedoopt hebben tot de inspiratiebronnen. Meer informatie hierover.

De 7 DaVinciaanse Principes

Boek van binnen LdVIn het boek worden de 7 Davinciaanse principes met ons gedeeld. Dit is, naast een biografische schets van Leonardo daVinci en een verhandeling over de overeenkomsten van de Renaissance met onze tijd, de kern van het boek.

Het doel dat Gelb met het delen van deze principes heeft, zo zegt hij, is: “Het is van belang dat je ze, zoals zoveel dingen die met gezond verstand samenhangen, onthoudt, ontwikkelt en toepast.” Hieronder de 7 Davinciaanse principes…

Curiosità

Een onverzadigbaar nieuwsgierige benadering van het leven en een niet aflatend streven naar permanent leren.

Het streven naar permanent leren komt op de eerste plaats, omdat het verlangen te weten, te leren en te groeien de stuwende kracht is achter kennis, wijsheid en ontdekken.

Wij zijn allemaal ons leven begonnen met een onverzadigbare nieuwsgierigheid, maar de meeste van ons hebben op school geleerd dat antwoorden belangrijker zijn dan vragen stellen. De scholen bevorderen in de meeste gevallen niet onze nieuwsgierigheid. Nee, het tegenovergestelde daarvan zelfs. We hebben niet geleerd plezier te beleven aan onduidelijkheden en de vaardigheid van vragen stellen. Het goede antwoord vinden wordt beloond en dat is dan het antwoord dat de meester of juffrouw al weet. Ook later in onze opleiding blijft dit patroon leidend. We zullen dus bewust moeten oefenen in nieuwsgierigheid, een open geest en vooral vragen stellen vanuit verschillende gezichtspunten.

We moeten leren de goede of misschien wel naïeve vragen te stellen, in plaats van het goede antwoord te vinden. Leren een probleem op andere manieren te bekijken door onze oorspronkelijke vraag te vervangen voor andere.

Daarnaast is het constant op zoek zijn naar nieuwe ‘leerstof’ een duidelijke Da Vinciaanse eigenschap. Dit kunnen ook hobby’s en interesses zijn. Gelb komt in het boek met een, door onderzoek onderbouwde stelling, dat als je je ‘ideale-hobby’of ‘droom-hobby’ uitoefend, je een meer voldoeninggevend leven leid. In de praktijk doen vele hun ‘droom-hobby’ echter niet, door de vele bekende redenen als bijvoorbeeld “geen tijd, te druk”, “te oud” of “ik zal daar nooit goed in worden”!

Dit lijkt mij, als dit laatste bij jou het geval is, een mooie start om dit principe verder te omarmen. Bepaal hoe jij je ‘ideale-hobby(‘s)’ gaat realiseren. Stel jezelf vragen die met de realisatie daarvan te maken hebben en actie. De meest uitdagende vraag is daarbij wellicht: “Hoe kan ik zorgen dat ik betaald wordt voor het tijd besteden aan mijn ideale hobby?”

Als laatste wil ik hier een tip uit het boek opnemen in het kader van hoe je kinderen kan stimuleren vragen te stellen: “Vraag aan kinderen wanneer ze thuiskomen van school: ‘Wat heb je vandaag op school gevraagd?”

Dimostrazione

Een voornemen om kennis te toetsen aan ervaring, volharding, en een bereidheid om van fouten te leren.

Da Vinci noemde zichzelf zijn hele even lang ‘discepolo della esperienza’, leerling van de ervaring. Hij vond dat alle wetenschappen die niet geboren zijn uit ervaring, de moeder van alle zekerheid, ijdel en vol fouten zitten. En dan de eigen ervaring, die door door een van de vijf zintuigen is gegaan.

Hoewel hij veelal wordt gezien als het grootste genie aller tijden, maakte Leonardo da Vinci vele fouten en missers. Naast de vliegmachine die nooit opsteeg, erfehechtingstechnieken die mislukte of planologische misvattingen, staat in het boek nog een leuk voorbeeld over een keukenautomatisering bij een buffet van een vooraanstaand italiaan. Hij volhardde echter altijd en had een onbegrensde veerkracht. Hindernissen waren juist een teken om door te gaan. Ervaring was het principe dat zijn richting bepaalde.

De heersende meningen, ideeën en overtuigingen werden in de Renaissance getransformeerd. Doordat Leonardo da Vinci zijn eigen wereldbeeld aan de kaak stelde, kon hij ook het werelbeeld aan de kaak stellen. Met onafhankelijk denken, zoveel mogelijk ervaringen opdoen (ideeën of overtuigingen hebben dan immers minder kans om vast te roesten), open en oorspronkelijk blijven, liep Da Vinci voorop in de revolutie van toen.

Leef jij in de geest van de renaissance? Of bedrieg jij jezelf met je meningen? Zijn die wel echt van jou? Leg jij je ervaring onder de loep? Kijk jij kritisch naar je overtuigen en hun bronnen?
Stel jezelf vragen als:
– Hoe ben ik aan dit idee gekomen?
– Hoe sterk geloof ik er in?
– Waarom blijf ik erbij?
– Wat zou maken dat ik hier anders over ging denken?
Denk ook aan de rol die de bronnen hebben gespeeld bij je overtuigingen: Media, zoals internet, TV, kranten of tijdschriften. Of: Mensen, zoals familie, leraren, religieuze leiders of vrienden en je relatie. Of: Je eigen ervaring

Wat betreft de opvoeding van een kind in een persoon die voor zichzelf denkt, van fouten leert en volhoudt bij tegenslag, is het essentieel dat je het zelfvertrouwen van je kind voedt.

Sensazione

De voortdurende verfijning van de zintuigen, met name het zien, als middel om de ervaring te verlevendigen.

‘Saper vedere’ (kunnen zien) was een van Da Vinci’s uitgangspunten. Hij had een zeer sterk ontwikkeld gezichtsvermogen. Voor Da Vinci waren de zintuigen de opening naar de ervaring en kon alleen daarmee geheimen onthuld worden. De schilderskunst was voor hem de hoogste kunst, want hij was van mening dat het oog “het voornaamste middel is waardoor het voor het verstand mogelijk is volledig en overvloedig te genieten van de oneindige werken der natuur.”

Da Vinci kwam tot de conclusie dat de meeste mensen ‘kijken zonder te zien’, ‘luisteren zonder te horen’, ‘aan te raken zonder te voelen’, ‘eten zonder te proeven’ en ‘in te ademen zonder geur waar te nemen’. Om de geest en onze ervaringen te scherpen is het echter noodzakelijk om onze zintuigen te verfijnen.

In het boek staan meerdere praktische oefeningen in relatie tot je zintuigen.Een greep: De kunst van het visualiseren , tekenen, instellen op dichtbij en veraf, schilders bestuderen, gelaagd luisteren, zwijgen, bestuderen ‘grote’ muziek, geurenwaaier, wijnproeven, de natuur aanraken, ruimteinrichting, etc…

Voor de ouders staan er weer enkele tips, o.a.: ‘Gezichtsscherpte, plezier in kleuren, waardering voor klanken en een natuurlijk synesthetisch bewustzijn kunne gevoed worden door middel van tekenen, schilderen, muzieklessen en het dagelijks omringen van mooie dingen.’

Sfumato

Een bereidheid om dubbelzinnigheid, paradoxen en onzekerheid te verwelkomen.

Een open instelling tegenover onzekerheid is hét geheim voor het vrijmaken van je creatieve potentieel. De eigenschap om onzekerheden te tolereren, is in de huidige tijd met de snelle veranderingen en waarin de onzekerheden toenemen, van uitermate groot belang. Zekerheden zijn moeilijk te handhaven, hoewel velen dat nog steeds krampachtig proberen. Tegenstellingen, paradoxen, we zullen er mee leren moeten om gaan. Al was het alleen al om (geestelijk) gezond te blijven.

Wat zou jij aan je gedrag kunnen veranderen om je eigen tolerantie voor onzekerheden op te rekken? Ook hier staan weer mooie praktische oefeningen in het boek. Een paar mooie uitgelicht:
– Tel het aantal keren per dag dat je ‘absolute’ woordjes gebruikt, zoals ‘totaal’, ‘altijd’, ‘beslist’, ‘moet’, ‘nooit’ en ‘absoluut’. Let ook op hoe je een gesprek beëindigt. Eindig je meestal met een uitspraak of vraag?
– Probeer je bewust te worden van je angsten. Als je dat weet kan je deze leren accepteren en je bevrijden van beperkende gedachten en handelingen.
– Bouw incubatieperioden in en vertrouw erop dat dit je intuïtie en creativiteit helpt aan te boren.
– Ook afzondering en ontspanning zijn belangrijk. Zoek plekken op waar je ook alleen kan zijn. De beste ideeën krijg je als je alleen bent. Ook elk uur een ‘hersenpauzes’ van 10 minuten is stimulerend. Zet klassiek muziekje op, maak wat mindmaps of tekeningetjes of stretch wat.
– Schenk aandacht aan je vermoedens en intuïties die je dagelijks krijgt.
– Bouw een tolerantie op voor verwarring en omarm een creatieve spanning. De contemplatie-oefening in het boek vind ik één van de mooiste van het boek.

En voor de ouders: Moedig kinderen aan plezier te hebben in het onbekende en stimuleer eigen verbeeldingskracht.

Arte/Scienza

De ontwikkeling van het evenwicht tussen wetenschap en kunst, logica en verbeelding. Denken met beide hersenhelften.

Onze scholen zijn in het algemeen geneigd de niet-verbale vorm van intelligentie te verwaarlozen. In het boek wordt gesteld dat we lijden aan een pandemie van ‘het denken met het halve brein’. In een eerder artikel over het boek van Daniel H. Pink ging het hier al eerder over. Personen waar de linkerhersenhelft overheerst hebben vaak goede schoolresultaten, terwijl mensen waar de andere hersenhelft domineert zich vak schuldig voelen over hun manier van denken en vaak zelfs etiketten van ‘moeilijk lerend’opgeplakt krijgt.

Leornardo da Vinci heeft door zijn eigen voorbeeld aangetoond dat het zoeken naar schoonheid en het zoeken naar waarheid verenigbaar zijn. Daarnaast geeft hij in vele uitspraken ons als het ware de opdracht om bij jezelf de fantasie van een kunstenaar te stimuleren. Vindingrijkheid versnellen door contexten samen te brengen en van daaruit nieuwe dingen te laten onstaan. De basis van alle creatieve denktechnieken die er zijn (en die wij bij DeInspiratiekamer gebruiken bij het faciliteren van ideeënsessies).

Mindmapping is een bekende praktisch in te zetten techniek om arte en scienza samen te brengen in je dagelijks werken, denken en probleem-oplossen. Tony Buzan heeft in de mindmap-methode evenwicht gebracht tussen het genereren van ideeën en het organiseren daarvan, terwijl alle aspecten van mentale expressie de ruimte krijgen.

Leer de regels van mindmapping en pas ze toe op elk moment dat je in de mogelijkheid bent, dat je wat wilt opschrijven, wilt onthouden, en als je in minder tijd meer ideeën wilt genereren. Geef ruimte aan je eigen oorsponkelijkheid.

Corporalitá

Het aankweken van gratie, handigheid, conditie en houding.

Da Vinci had de mening dat iedereen zelf de verantwoordelijkheid heeft voor zijn gezondheid en welzijn. Hij zag dat mentaliteit en emoties hun uitwerking hebben op de fysiologie en raadde mensen aan te leren hoe gezond te blijven en dat toe te passen. Zelf was hij vegetarisch, omdat hij eenvoudig voedsel zag als een van de vele manieren om gezond en in balans te blijven.

Wat doe jij om fit te blijven en de coördinatie tussen lichaam en geest te ontwikkelen? Je kunt de kwaliteit van je leven verbeteren door dit principe serieus te nemen. Velen kennen van jullie wellicht de ‘7 habits of highly effective people’ van Stephan Covey. De 7e habit, ‘sharpen the saw’, is de laatste en houdt o.a. in dat je naast al je andere gewoonten ook zorg moet hebben voor je fysieke gestel. Om de andere habits te kunnen is dit essentieel.

Connesione

De erkenning en waardering van het onderlinge verband tussen alle dingen en verschijnselen. Systeemdenken.

Wanneer je een steen in een stille vijver gooit, gloft het water rondom weg in een reeks steeds wijder wordende cirkels. Een mooie uitspraak een systeemdenker pur sang Leonardo da Vinci hierover: “De aarde wordt uit haar positie gebracht door het gewicht van een vogeltje dat erop rust.” In dit laatste davinciaanse principe kijken we hoe alle eerdere principes in elkaar passen.

In één van de laatste oefeningen in het boek ‘Maak een mindmap als blauwdruk voor je leven’, kan je je leven, je doelen, waarden, prioriteiten en bestemming, bekijken vanuit het perspectief van ‘Connessione’. Je zal de samenhang beter begrijpen en daardoor zul je beter in staat zijn de ‘ontregelingen’, conflicten en ‘blinde vlekken’, die het bereiken van je doelen en dromen in de weg staan te overwinnen. De stappen in deze oefening zijn als volgt:
– Maak een schets van het totaalbeeld van je dromen
– Preciseer je doelen
– Krijg je diepste waarden duidelijk
– Denk na over je bestemming
– Stel de huidige realiteit vast
– Zoek naar verbanden
– Ontwerp een strategie voor verandering

Laat je inspireren door deze uitzonderlijke man die op zijn sterfbed zei: “Dimmise mai fu fatto alcuna cosa?” “Zeg mij of er ooit iets gedaan is?” Hijzelf verontschuldigde zich over wat hij had nagelaten te doen, maar het is onvoorstelbaar wat hij heeft nagelaten…

Of nu wel of niet in een ‘moderne renaissance’ zitten, jij en ik kunnen ervoor kiezen als renaissance-denkers te leven.

Michael Gelb over de 7 principles van Leonardo da Vinci:

BBC filmdocu over Leonardo da Vinci. Hier eerste stukje. Op Youtube is de rest te bekijken.

5 gedachten over “Denken als Leonardo da Vinci – Zijn 7 eigenschappen”

  1. Nooit opgevallen dat niemand over iets van wat dan ook ergens over nadenkt.
    Er word enkel gepraat dat er nagedacht moet worden.
    Het echte nadenken word daarna achterwege gelaten.
    Een mens is al dik tevreden , met het idee dat er nagedacht moet worden in het leven.
    De boodschap die mensen voor elkaar hebben is dat je over dingen moet nadenken, De onderwerpen waarover je moet nadenken,dat weten we niet, daarover moet eerst maar eens goed over nagedacht worden.
    Er kan geen keus gemaakt worden over de onderwerpen, want we hebben geen verstand van de onderwerpen, laten we dan maar eens goed gaan luisteren naar mensen die beweren wel verstand van die onderwerpen te hebben, eenmaal goed geluisterd te hebben naar de deskundigen,zijn de redenen weggehaald om zelf over de onderwerpen na te denken.
    Onderwijs en media zorgen er voor dat u nergens meer zelf over gaat na denken.
    De mensheid is in slaap gesust, communicatie is nog enkel het doorgeven van informatie verkregen van onderwijs en media.
    Uitgezakt op de bank bij Pauw en Witteman en nog tal van gelijke programma’s zorgen ervoor dat niemand meer nadenkt.
    Media en onderwijs is de doodvonnis van het zelfstandig denken.
    U begrijpt natuurlijk wel dat ik geen vrienden heb

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *