Waarom incubatietijd belangrijk is.

In het creatieve proces is incubatietijd een belangrijke factor. Wat is dat? En waarom is het zo belangrijk?

Als mensen ideeën hebben verzonnen gaan ze vaak gelijk hard aan de slag met deze ideeën. Niets mis mee, maar het kan echter verstandig zijn om de ideeën eerst enkele dagen te laten bezinken en paar dagen later verder te gaan. Dit wordt incubatietijd of ‘broeitijd’ genoemd. Dit laatste is een erg passende naam. Je laat immers zaken verder broeien, nadat je het vuurtje flink hebt opgestookt. Creativiteit laat zich niet opjutten. Het heeft tijd nodig. Incubatietijd is een essentieel onderdeel van het creatieve proces.

Incubatie, loslaten en ontspannen is zeer waardevol om tot oplossingen te komen. Door de ideeën nog even te laten rijpen en te laten gisten, kom je vaak nog op echt nieuwe invalshoeken. Het zal de kwaliteit van de ideeën alleen maar ten goede komen.

De eerste ideeën zijn goed, maar de ideeën die na een korte incubatieperiode opkomen zijn soms nog beter. Zeker is dat een broeitijd de ideeën, die je al had, verder zullen versterken. Doordat je in rust gefocused bent op de vragen waar je antwoorden en ideeën voor wilt hebben, gaat je onbewuste verder met het creatieve proces.

Heb je de eerste ideeënfase gehad en zijn je ideeën uitgeput, laat ze dan rusten, leg ze opzij, ga iets anders doen. Neem een pauze, ga lekker sporten (fysieke inspanning zorgt voor mentale ontspanning), zorg dat je in andere omgevingen komt, maak een goede wandeling, slaap er paar nachtjes over, ga relaxen, etc. Zodoende laat je je onderbewuste het proces afmaken. Je neemt fysiek maar ook mentaal afstand.

Als je bijvoorbeeld een stevige brainstorm hebt gedaan met bijvoorbeeld een paar anderen, kom dat 4 of 5 dagen (dit is optimale incubatieperiode) later weer bij elkaar. Kijk dan wat iedereen toe kan voegen en ga dan pas verder met het concreet ontwikkelen van de ideeën en de verdere stappen die gezet moeten worden om de ideeën te realiseren.

Probeer het maar eens uit. Ik weet zeker dat het je veel op kan leveren!
Maak ruimte in je hoofd, waardoor er weer iets nieuws naar binnen kan…

De basis voor een meer innovatieve organisatie

In iedere organisatie werken mensen die sterk analytisch zijn ingesteld en anderen die veel meer creatief zijn. Als het aankomt op starten van nieuwe ontwikkelingen of op de eerste fase van een creatief of innovatieproces, dan is het meer creatief ingestelde type uiteraard meer in zijn element. Op het moment dat de ideeën daadwerkelijk naar de reële praktijk worden gebracht, dan komen de analytici meer aan hun trekken.

Het is belangrijk dat iedereen binnen de organisatie deze diversiteit bij elkaar herkent, erkent en respecteert. De effecten van iedereen ‘in hun element’ inzetten, zijn heel groot. Analytische medewerkers moeten leren om creatieve ideeën een kans te geven, zonder gelijk al kritiek te geven of bewijzen te willen zien of iets wel zal werken. Andersom, moeten creatieven inzien dat het belangrijk is om op een bepaald moment over te gaan tot implementatie en dan niet weer steeds met nieuwe ideeën te komen. Om op een bepaald moment iets te realiseren, moet je de stappen in het proces bewust met elkaar nemen en in elke fase de kracht van verschillende typen gebruiken.

Zaak dus voor het management om goed na te denken over de verschillende zichtbare, danwel onzichtbare innovatieprocessen. Daarin moet men zowel de creatieve als de analytische medewerkers wijzen op hun specifieke rol in de verschillende fasen van deze processen.

Verder vind ik dat het ook de verantwoordelijkheid van de professionele medewerkers zelf is om aan te geven dat zij in bepaalde fases meer of minder ingezet moet worden. Het management kan niet alles zien en weten en dient met name de professionele medewerker optimaal te faciliteren. Daarnaast is begrip tussen de creatieven en de meer logisch denkende medewerkers in een organisatie van essentieel belang om open te staan voor elkaars inbreng. Dat is de basis voor een meer innovatieve organisatie.

11 Verrijkingstechnieken voor je conceptideeën

Vanaf het moment dat je een idee hebt, dit tot bepaalde hoogte al hebt uitgewerkt en de keuze hebt gemaakt hier werk van te maken, stopt je creatieve proces natuurlijk niet! Je idee werk je steeds verder uit en je gaat aan de gang je idee realiteit te maken. De fase van verbeteren, evalueren en verrijken van je conceptidee is een belangrijk onderdeel in het creatieve proces.

In dit artikel zetten we een aantal verrijkings- en evaluatietechnieken op een rij. In de trainingen en coaching besteden wij veel aandacht aan deze fase en laten we de deelnemers de kracht van de verschillende technieken ervaren.

Je conceptidee kan je namelijk vaak nog ‘scherper’ maken en beter afstemmen op het doel dat je er mee hebt. Je kan de kans om het succesvol te laten zijn verder vergroten door nog paar slagen te maken. Dit kan je ook nog tijdens de realisatiefase doen. Vaak doe je dat immers ook, want aanpassen gedurende de realisatie komt vaak voor en is vaak noodzakelijk. Je komt er gedurende het proces achter komt dat je concept nog niet helemaal ‘klopt’  en dat je door je voorschreidende inzicht, dat er altijd komt, aanpassingen wil en moet doen. Je kan echter ook al eerder enkele slagen maken om je conceptidee verder te ontwikkelen, te verbeteren en te verrijken, waardoor de kans van slagen al in een eerder stadium groter wordt.

Hieronder heb ik verschillende technieken beschreven:

1. Mindmappen bij conceptontwikkeling

Mindmapping is een fantastische methode om ideeën dieper uit te werken en te verrijken. De verschillende elementen van het idee heb je als het ware tegelijkertijd constant voor ogen. Een en ander groeit als het ware organisch en doordat je in kernwoorden schrijft, in beelden, tekeningetjes of symbolen werkt en vanuit het midden werkt.

Het werkt goed om verschillende elementen van je conceptidee uit te werken in verschillende delen van je mindmap.
Inspiratie op mindmappen

2. Sterrenhemel en de vallende (vragende) sterren

Door vragen te verzinnen die te maken hebben met de 5 belangrijkste elementen in relatie tot je conceptidee, krijg je zicht op zaken die je nog over het hoofd ziet of waar je nog verder op door kan denken.

In een eerder artikel ‘Kansdenken’ heb ik dit uitgewerkt als techniek die je inzet bij het formuleren van startvragen van brainstorms. In de fase van verijking en verdere ontwikkeling kan deze techniek ook heel goed werken.

Bedenk eerst wat de 5 domeinen zijn die belangrijk zijn in relatie tot je concept. Associeer/bedenk daarna de belangrijke elementen bij elk van deze domeinen. Maak van elke associatie één of meerdere vragen. Het geeft niets als je na afloop van deze laatste stap 40-100 vragen hebt. DaVinci  bedacht voor elke vraag 100 vragen (Denken als Leornardo da Vinci – 7 eigenschappen van da Vinci)… dat hoeft hier niet, maar de kracht van vragen maakt je concept beter!

Je kan de vragen categoriseren en daardoor zicht krijgen op waar je bij het concept nog op verder moet doordenken. Vaak zijn echter ook vragen op zich input om je concept verder te verrijken. Je wordt door dit proces geïnspireerd om ruimer te kijken en verder je concept aan te scherpen.

Er vallen als het ware ‘vallende sterren’ op je concept, die niet alleen de wens om jouw idee te realiseren werkelijkheid maken, maar ook je idee realistischer maken!

3. Evalueren met criteria’s

Je kan je conceptidee(en) evalueren door middel van een zogenaamde criteriabox alleen is belangrijk. Hiermee rangschik je ideeën op basis van punten. Let op, het gaat niet alleen om de scores die je geeft, maar het denkproces tijdens deze evaluatie is misschien wel belangrijker. Je wordt immers gestimuleerd om na te denken over de dingen die je moet doen, wat er echt belangrijk is, hoe je dingen ten opzichte van elkaar bekijkt, brengt onderdelen van je ideeën meer tot leven wellicht, etc… Je verruimt je inzicht in de mogelijkheden van je ideeën en daarmee breng je de realisatie dichterbij.

4. Meer Roeiriemen

Je kent de uitspraak ‘Roeien met de riemen die je hebt (bedacht)’. Maar wat gebeurd er als je ook die riemen weggooit?

Bij deze techniek haal je een belangrijk onderdeel tijdelijk weg uit je conceptidee en vervangt dat voor iets anders. Daarna beoordeel je of dit nieuwe toegevoegd kan worden aan je conceptidee naast het andere wat je tijdelijk weggehaald had of misschien wel definitief weg laat.

5. Intuïtief evalueren

Bij deze manier kijk je op basis van de uitgangspunten, doel en startvraag naar je conceptideeën. Je geeft intuïtief een oordeel over de waarde van de ideeën. Dit kan je natuurlijk zowel alleen als met meerdere mensen (die bijvoorbeeld mede verantwoordelijk waren voor het creatieve proces om te komen tot de conceptideeën).

6. …X versus Y versus Z…

Als je meerdere conceptideeën naast elkaar hebt en deze wilt beoordelen, kan je de concepten individueel tegenover elkaar zetten en beslissen welke van beide beter is. Als je dit doet voor al je ideeën, dus steeds twee ideeën tegenover elkaar zet, kan je tijdens dit proces inzicht krijgen hoe concepten of delen van concepten zich tegenover elkaar verhouden en kan je tot conclusies komen.

7. Traditioneel Conkreten

Je kan je conceptidee heel makkelijk concreet maken met de bekende ‘kreten’: Wie? Wat? Waar? Wanneer? Waarom? Hoe? Hoeveel?

8. GeVoNa

In deze techniek laat je de verschillende stappen snel op elkaar volgen. Eerst kijken wat gevoel zegt, dan de voordelen vanuit je verstand benoemen en als laatste de nadelen.

Gevoel
Wat voel je bij dit idee? Niet oordelen wat goed is en wat minder. Nee, eerst alleen maar beschrijven wat je gevoel over het idee zegt. Met je buik dus!
Voordelen
Daarna ga je met je hoofd kijken wat de voordelen zijn van het idee en beschrijf je wat er goed is aan het idee.
Nadelen
De laatste stap is de minpunten op een rij zetten. Wat is er niet goed en verkeerd aan het idee?

Alledrie deze aspecten zijn waardevol. Vaak worden deze drie door elkaar gegooid, waardoor er vaak ‘chaos’ kan ontstaan. De kracht van deze techniek zit ‘m er in dat je gedisciplineerd de verschillende aspecten na elkaar laat plaatsvinden.

9. De PMOZAI

Plussen
Beoordeel je conceptidee en kijk wat de belangrijkste 2 à 3  ‘plussen’ zijn. Versterk deze!
Minnen
Beoordeel je conceptidee en kijk wat de 3 à 4 ‘minnen’ zijn. en…
Ombuigen
Bedenk manieren om de ‘minnen’ om te buigen, zodat het idee sterker wordt of in ieder geval de minpunten geneutraliseerd worden.
Zorg
Waar heb je zorg bij? Wat zijn de dingen waar je nog niet helemaal je vinger op kunt leggen, maar wat nog niet ‘lekker voelt’? Probeer deze dingen concreet te krijgen en durf ze te benoemen.
Actie/Aanpassing
Om deze zorgpunten ‘te lijf” te gaan, is het raadzaam om de acties te bedenken en/of aanpassingen aan je concept te doen, om deze zorg weg te halen.
Interessant
Kijk nog eens wat echt interessant is in je conceptidee (in relatie tot je doel) en versterk deze… en versterk deze nog meer…

10. PRIG-gen  (PREF-er)

In deze variant van de vorige techniek is meer aandacht voor het potentieel en de uitwerking van de ideeën. Hoe zit het met de risico’s? Hoe voelt het idee aan? Hoe kijken we aan tegen de inspanningen die er gedaan moeten worden?

Potentie (Potential)
Wat is het potentieel van het conceptidee?
Risico (Risk)
Waar zitten de risico’s?
Inspanning (Effort)
Hoeveel inspanning is er nodig bij het idee?
Gevoel (Feeling)
Welk gevoel geeft het idee?

Als je verschillende conceptideeën naast elkaar wilt zetten en wilt vergelijken, dan kan je voor elk onderdeel een score geven bij elk conceptidee. Bijv. in een schaal van 1 to 10.

Potentie Risico Inspanning Gevoel TOTAAL
Conceptidee A

 

 

 

 

 

Conceptidee B             
Etc…          

Je gaat dus kijken welke idee je prefereert boven de ander op basis van deze vier parameters. Deze techniek kan je dus gebruiken bij selectie van idee vanuit grotere groep ideeën.

Om deze techniek te gebruiken bij het verrijken van je conceptideeën kan je in een volgende stap kijken met  idee  je verder wilt en of  je elementen kan gebruiken vanuit de verschillende ideeën en het gekozen basisidee daarmee kan versterken.

11. SchoaVven

Bij deze techniek zet je steeds een element van je conceptidee centraal en vraag je je steeds af wat je kan veranderen om het sterker te maken. Gebruik hierbij de volgende mogelijkheden:

Substitueren/Vervangen
Combineren
Herschikken
Omdraaien
Aanpassen
Vergroten/verkleinen
Elimineren (soms iets weglaten kan je concept sterker vaak maken)
Nieuw nut geven

Je kan deze techniek op  veel verschillende zaken (lijst op blog van Say Keng Lee ) van je concept-/produktidee toepassen.

Voorbeeldvragen die je kan gebruiken:

-Wat kan ik in de samenstelling, het uiterlijk, de grootte, het materiaal van het concept/produkt etcetera vervangen?
– Wat kan ik met het concept/produkt combineren zodat het veel beter wordt?
– Kan ik het concept/produkt aanpassen aan iets anders of kan ik iets kopiëren uit andere sectoren/branches?
– Wat kan ik bij het concept/produkt enorm vergroten, verkleinen of veranderen, zodat het beter wordt of bepaalde zaken meer aandacht krijgen waarvan ik dat ook wil?
– Kan ik dit concept/product ergens anders voor gebruiken?
– Wat kan ik weglaten? Hoe kan ik door iets weg te laten het concept/produkt beter maken (Keep it Smart & Simple)?
– Kan ik iets omdraaien? ‘Binnenstebuiten’ keren? Of in andere volgorde doen?

Hou het smpl en loslaten van een (deel van je ) idee kan ook verrijkend zijn!

Bij het ontwikkelen van ideeën heb je vaak de neiging ideeën steeds complexer te maken. Hoe ingewikkelder je je een idee moet maken om obstakels, die je ziet en erkent, op te ruimen, hoe beter het wordt om een idee totaal los te laten… Vaak wil je te veel vasthouden aan je basisidee en leg je van allerlei ‘noodverbanden’ aan om dit te behouden. Soms is verrijken echter loslaten…