Productief Denken

Ik heb een tijd geleden het geluk gehad met Tim Hurson te mogen werken. Vanuit Canada was hij naar Nederland overgekomen om eerst op TEDx Maastricht acte de presence te geven en daarna een 2-daagse training voor facilitators te verzorgen.

Soms ontmoet je weleens van die trainers die zo fijn, congruent, ervaren en in balans zijn, dat je van elke minuut geniet en alle oefeningen en kennis als vanzelf in je opzuigt. Tim Hurson is er zo een. Hij geniet met name bekendheid als schrijver van het boek ´Think Better’ en als ontwikkelaar van het Productive Thinking model.

“Creativity is dangerous: it threatens what is.
Stifling creativity is even more dangerous: it threatens what could be.” [Tim Hurson]

In zijn model, dat door de kinderlijke eenvoud zo effectief en krachtig is, zorgt de vorm en de volgorde van stappen als vanzelf voor creativiteit. Je gaat in zijn Productive Thinking model zes vastgestelde stappen door waarbij iedere stap is opgebouwd uit verschillende onderdelen en technieken. Het beantwoorden van vragen die bij de verschillende stappen horen doe je veelal in een divergentievorm van lijsten van antwoorden. Daarnaast is discussie en overleg in weer andere onderdelen essentieel. En dit alles is natuurlijk gericht op een van te voren vastgesteld (kern)probleem, verbeterwens, sales- of innovatievraagstuk. Als resultaat ligt daar in een relatieve korte tijd een realistisch uitgewerkt idee en/of oplosssing.

Hieronder een kort overzicht van de stappen:

Stap 1 – What’s Going On?

Door het beantwoorden van een vijftal vragen (met daarbij steeds meerdere hulpvragen) verken je in deze stap je hele onderwerp/vraagstelling op een zo breed mogelijke wijze.

Vragen die aan de orde komen zijn:
1. Wat is het probleem/vraagstelling?
2. Wat is de impact?
3. Wat is de informatie? Wat weet je en wat moet je nog te weten komen in relatie tot je vraag? De ‘KnoWonder’ is daarbij de krachtige simpele tool (die overigens voor zoveel is in te zetten).
4. Wie is er bij betrokken?
5. What is de visie en het zogenaamde ‘Target Future’?

Stap 2 – What’s Succes?

Het Target Future dat je in de eerste stap hebt ontwikkeld, werk je hier verder uit tot een concreet beeld van de gewenste situatie. Je legt een aantal succescriteria aan, waarmee je de later gevonde ideeën gaat beoordelen.
Wat je eerst doet, is je inbeelden hoe het is als je ‘Target Future’ bereikt is. Wat zal er anders zijn? Wat voel je? Wat denk je? Wat zie je? etc…
Daarna gebruik je de zogenaamde ‘DRIVE‘ tool, waarmee je specifieke, observeerbare succescriteria ontwikkeld. DRIVE staat hier voor: Do, Restructions, Investment, Values, Essential outcomes.

De uitkomst van deze stap zorgt ervoor dat je visie op wat je wilt bereiken zo helder is, dat het je de ‘drive’ geeft om het ook daadwerkelijk te willen bereiken.

Stap 3 – What’s the Question?

In deze centrale stap in het Productive Thinking model bepaal je de essentiële vragen die je moet beantwoorden om je ‘Target Future’ te bereiken. Hurson noemt dit de zogenaamde ‘Catalytic Questions’, omdat de antwoorden op deze vragen alles in beweging zetten als een ware catalysator.
Om de vragen te vinden, wordt elk probleem in relatie tot je centrale onderwerp omgezet in een vraag. Vanuit deze lijst worden dan de ‘catalytic questions’ gedestilleerd. De strategische sleutelvragen die, als je die beantwoordt, de potentie hebben je dichter bij je doel te brengen.

Stap 4 – Generate Answers

Dit is de ideeëngeneratie-fase. Je maakt in deze fase lange lijsten ideeën en antwoorden in relatie tot de ‘Catalytic Questions’. Daarna selecteer je de meest veelbelovende en intrigerende ideeën om verder uit te gaan werken. Let op de ideeën zijn nog geen oplossingen, maar meer een aanzet daartoe.

Stap 5 – Forge the Solution

De ideeën die je selecteert uit de vorige stap, ga je hier verder uitwerken. Je werkt ze uit in robuuste ideeën die ook de eerste ‘tests’ al kunnen doorstaan. Deze stap bestaat uit 2 onderdelen:

1. Bepaal het potentieel van de meest belovende ideeën uit stap 4 door ze te vergelijken met de succescriteria uit stap 2.

2. Na de keuze van het idee dat het best aansluit bij je succescriteria, ga je dit idee verder ontwikkelen. Test het, verbeter het, test het, etc, en creëer een steeds betere oplossing voor je (kern)probleem, verbeterwens, sales- of innovatievraagstuk.

Stap 6 – Align Resources

In deze laatste stap bepaal je alle acties en middelen die er nodig zijn om je uiteindelijke idee uit te voeren. Ook bepaal je wie voor de uitvoering van specifieke onderdelen van je idee verantwoordelijk is. Dit onderdeel voer je heel gedetailleerd uit en kost relatief veel tijd. In de uitgebreide uitleg van het model in het boek Think Better, vind je een verder uitwerking van deze stap, maar ook van de anderen.

Mocht u meer willen weten over dit model en de mogelijkheden, neem dan contact met ons op. Wij vertellen u er meer over en faciliteren u graag bij deze krachtige ontwikkel- en creativiteitstool.

 

Tim Hurson is in Amerika een pionier op het gebied van ideamarketing. Hij heeft in zijn carriere al veel organisaties in de VS, Canada en Engeland geholpen bij creatie, innovatie, marketing en productontwikkeling. Als schrijver heeft hij al verschillende bekende artikelen en boeken achter zijn naam in relatie tot het vergroten van creatief vermogen in zowel werk als privé.
Als hij ergens spreekt wordt hij veelal als volgt getypeerd:  “No group is ever quite the same after hearing Tim Hurson speak. With an energetic blend of insight and humor, Tim teaches audiences what many already know in their hearts: that Creative Intelligence is the essence of human potential. Moreover, creative intelligence is not a gift given to few, but a set of skills everyone can cultivate.”

Leid jij aan vorm van creatieve luiheid?

Oordeel jij snel? En heb jij snel je mening klaar over ideeën van anderen of van jezelf? Heb je door dat je hiermee jezelf wel eens zou kunnen belemmeren bij je creativiteit? Dat je wellicht aan creatieve luiheid leidt?

Oordelen lijkt wel een soort van tweede natuur bij ons, een automatisme. We beoordelen, en erger veroordelen, heel snel. We bepalen snel of we voor of tegen iets zijn. Of we iets goed of slecht vinden.

Door snel een mening te vormen, neem je gelijk een standpunt in. En zo’n standpunt, of mening, ga je vaak weer onderbouwen als je die naar anderen uitspreekt. Je neemt daarmee een positie in en je legt jezelf daar min of meer mee vast. Onze geest gaat daarnaast flink op zoek naar bewijzen om onze mening te bevestigen.

Zonder dat je het vaak door hebt, bekijk je veel door een door jou zelf opgezette bril en perspectief, waardoor je nog maar moeilijk creatief, open en in andere richtingen kan denkenDeCreatiekamer

Niet echt bevordelijk voor je creatieve proces…

Zeker als je op zoek bent naar meer mogelijke oplossingen, ideeën,  of nieuwe kansen, is snel oordelen over een idee of bedachte oplossing niet echt handig. Bij brainstormen bijvoorbeeld is makkelijk associeren belangrijk en door steeds snel voor of tegen iets te zijn, blokkeer je de associatiestromen die je juist dan goed kan gebruiken.

Het wordt dan moeilijk om nieuwe invalshoeken te vinden en buiten ons vastgezette idee en mening te denken. Ook luister je in een ideeënsessie dan vaak slecht of helemaal niet naar anderen, waardoor een associatie op een idee van een ander gewoon domweg niet gebeurd. En als dit wel gebeurd, dan heeft het vaak toch weer een link met je eigen ideeën. Dan is het een aanvulling daarop of het bevestigt je eigen richting. We laten ons brein hierin zijn gang gaan, zonder er bewust tegenin te gaan. Lekker makkelijk immers…

Ik noem dit onze ‘creatieve luiheid’. Ons brein is eigenlijk heel lui. Ik bedoel hiermee dat ons vaste denken in patronen, dat we veelal zonder te onderzoeken toelaten, ons brein gewoonweg een stuk minder actief maakt. Een automatisch ‘ik vind het wel goed zo-gedrag’ of een ‘zo min mogelijk jezelf uitdagen-gedrag’  dus.

Creativiteit is geen talent. Het is een manier van werken. John Cleese

Ideeënfase en oordeelloze ruimte

Om deze ‘creatief luiheid’ tegen te gaan, is het in een creatieve proces belangrijk dat je zorgt voor ‘oordeelvrije ruimten’. Dat is noodzakelijk in de fase dat je op zoek bent naar meer ideeën. In deze fase laat je je snelle oordeel dan heel bewust niet toe. Je geeft je je geest de ruimte verder te denken dan wat je normaal zou doen.
Je staat in deze fase open om vanuit andere perspectieven te denken en doet daarmee juist bewust (tijdelijk) afstand van je oordeel. Vele specifieke creatieve denktechnieken kunnen hierbij helpen en de ideeënstroom activeren. De bewuste houding is echter de basis. Zonder dat weet je zeker dat je veel mogelijke ideeën gewoon domweg niet zult krijgen.

 


 

Wil jij leren hoe je je oordeel uit kan stellen in het creatieve proces? Wil jij creatieve denktechnieken aanleren en ervaren hoe dit je helpt creatiever te denken en tot meer ideeën en mogelijkheden te komen?

Vanuit DeCreatiekamer faciliteren wij creatieve processen en ideationsessies, terwijl je tegelijkertijd creatieve denktechnieken leert gebruiken, patronen gaat doorbreken en een creatieve houding ontwikkelt.

Natuurlijk pas je dit toe op bestaande vraagstellingen vanuit jouw praktijk, die voor jou, je team of je organisatie aan de orde zijn.

Neem contact met ons op over de faciliteringsmogelijkheden.

Laat de vraag je inspireren bij je brainstorm!

Als je je vraagstelling voor een brainstorm concreet en prikkelend hebt formuleerd, kan je daarnaast met verschillende creatieve denktechnieken snel tot veel ideeën komen.

Ik wil hieronder graag een 8-tal van deze creatieve denktechnieken, die je kan doen in relatie tot de vraagstelling, met jullie delen,  Mijn ervaring is dat je met deze technieken in korte tijd veel ideeën kan genereren.

Eén Kies twee zelfstandig naamwoorden uit je vraagstelling en associeer op beide woorden minimaal 10 andere woorden. Kies uit deze woorden twee inspirerende, energiegevende woorden. Zoek bij deze woorden minimaal 4 overeenkomsten. Pak één zo’n overeenkomst en resocieer hiermee naar je oorspronkelijke vraagstelling naar ideeën.

Twee Kies twee zelfstandig naamwoorden uit je vraagstelling en maak op elk woord een kettingassociatie (van ene woord naar volgende associëren en weer naar volgende vanuit laatste). Kies uit deze woorden twee inspirerende woorden. Zoek bij deze woorden minimaal 4 overeenkomsten. Pak één zo’n overeenkomst en resocieer hiermee naar je oorspronkelijke vraagstelling naar ideeën.

Drie Benoem zoveel mogelijk onderdelen/aspecten waaruit het onderwerp van je vraagstelling is opgebouwd. Genereer oplossingen door veranderingen aan te brengen binnen zo’n onderdeel.

Vier Hoe zou jij je voelen als jij het onderwerp van de vraagstelling bent? Wat zou je denken? Hoe zou je reageren op zaken? Wat moet er volgens jou dan gebeuren?

Vijf Kijk naar je eerste ideeën die je hebt opgeschreven in je eerdere eerste braindump. Van welke vooronderstellingen ben je, zoals je nu ziet, uitgegaan? Als één van die vooronderstellingen niet zou gelden, welke nieuwe oplossingen kun je dan bedenken?

Zes Bekijk je vraagstelling. Welke vooronderstellingen zitten hierin? Welke andere ideeën krijg je als één van die vooronderstellingen niet zou gelden? Genereer nieuwe oplossingen.

Zeven Vertaal je vraagstelling naar een metafoor. Bedenk oplossingen binnen die metafoor. Laat deze oplossingen je inspireren voor oplossingen voor je oorspronkelijke vraag.

Acht Formuleer je vraagstelling opnieuw, maar nu nog ambitieuzer! Welke nieuwe oplossingen en ideeën geeft dit? Veel succes!

Heb je meer ideeën nodig? Wil je ervaren en leren hoe verschillende creatieve denktechnieken bij een brainstorm snel veel kunnen opleveren? Vanuit DeInspiratiekamer kunnen we je helpen deze denktechnieken gelijk toe te passen op bestaande vraagstellingen in zowel de divergentie- als de  convergentiefase. Neem contact met ons op over de faciliteringsmogelijkheden voor ons programma ‘Van vraag naar concept’.

8 tips voor inspiratie en creativiteit tijdens je vakantie.

hangmatEerder blogde wij over ‘het maken van een fotoboek dat anders is’. Een fotoboek maken op vakantie dat je komend jaar wel veel inkijkt, omdat het anders is en je inspiratie geeft!

Dat kan een leuke creatieve ‘opdracht’ aan jezelf zijn voor de aankomende vakantie. Je gaat anders waarnemen, het om je heen kijken wordt nog leuker en je maakt andere foto’s dan normaal. Foto’s die van grote waarde voor je kunnen worden. Foto’s waarmee je je werkplek, toilet, leeskamer, inspiratiekamer, etc kan verfraaien.

Vanuit de Linkedingroup ‘Creativity United’  kwamen er echter meer inspirerende leuke oefeningen en opdrachten om tijdens een vakantieperiode te doen. Deze wil ik hier graag delen.

Dus kies maar, ontwikkel je persoonlijke creativiteit tijdens je vakantie.. 

DagboekJeroen van der Weide:

“Naast de beeldende foto-opdracht bijgaand een meer talige.
Hou een dagboek bij tijdens je vakantie.
En schrijf hier jabbertalk in: Pak de sfeer, verwondering en de ‘ontberingen’ in steeds andere ‘woorden’ “.

IndianengeheimMarcel Stolk:

“Indianengeheim: Loop in je vakantie één maal per dag eens een tijdje op 1/3 van je gebruikelijke snelheid. En dan mag je natuurlijk snel je camera pakken als je de wereld anders ervaart, maar eerst ervaren.
De vraag start de creativiteit…”

spoor achter latenPeter Gelens:

“Misschien is een “hoogtepuntenboek” ook wel iets. Niet letterlijk hoge bergen fotograferen, maar proberen te vatten wat je het laaste jaar geraakt heeft, ontroerd heeft, waarvoor je ‘s morgens je bed uitkomt. Een keer achterom kijken, dat doen we zo weinig. Kijken naar je eigen unieke spoor door het landschap. Hé kijk, daar loopt mijn pad.”

woordMartine Vanremoortele:

“Je kan ook je emotie van de dag proberen te vatten in één woord – één beeld.. na de zomer heb je dan wellicht 60 woorden/ 60 emoties gevat.
Veel plezier ermee!”

GeurenSaskia de Smet:

“Doe iets met de geuren die je op je reis tegenkomt: beschrijven wat en hoe deze bij je binnenkomen, wat ze met je doen, verbeelden, tekenen, associaties, op de ene of andere manier “vastpakken” en “vastzetten” …, zodat je er na je vakantie het ganse jaar van “geniet”, als constante inspiratiebron tot aan de volgende vakantie.”

doosjeEn nog eens Martine Vanremoortele:

“Iets anders: maak een lijstje van 100 kernwoorden/ trefwoorden die op een of andere manier je belangstelling wekken. Zet elk woord op een apart papiertje, vouw ze dubbel en stop ze in een doosje. Elke ochtend van de zomer neem je één briefje – random – en je gaat die dag met iemand (die je niet kent) een gesprek aan over dat woord. Noteer in je dagboek. Mogelijks ook te combineren met foto’s.
Veel plezier en nieuwe ontmoetingen!”

postcardKarl Raats:

“Schrijf 10 vakantiekaartjes met een oprechte wens naar evenveel volslagen onbekenden.”

“Schrijf een brief aan jezelf over je wat je het afgelopen jaar 2009-2010 allemaal voor moois gedaan en bereikt hebt. Maw, je scrijft die brief als was het de vakantie van volgende zomer. Creëer intentie. Heimwee naar de toekomst.”

“Zoek een restaurantje met iets op de kaart wat je niet kent en je meteen een beetje huiverig bij voelt. Bestel het!”

“Neem iets mee van je werk, of iets wat al maandenlang op je bord ligt. Leg het goed in je gezichtsveld en laat de incubatie van je vakantie de oplossing aandragen.”

“Zoek een landloper op of een bedelaar. Leer hem/haar kennen. Praat met hem/haar. Luister naar zijn/haar verhaal. Ontdek wie hij of zij is.”

“Leef een dag het leven van een compleet andere persoon. Beeld je in hoe het is om stikend rijk te zijn, of een ijscoventer, de dorpsgek, een blinde…zoek een leven dat ver van je af ligt en (be)leef het helemaal. Ervaar wat dat met je doet.”

ukele “Koop een ukulele of bloemen en ga ze verkopen op drukke terrasjes. Geef de opbrengst aan wie jij vindt dat ie het verdient.”

“Hou een droomdagboek bij. Bij het wakker worden, schrijf je/teken je meteen je droom neer.”

“Doe één dag helemaal niks. Maar dan ook echt niks. Toegelaten zijn: opstaan, iets aantrekken, eten en drinken (niet GAAN eten of drinken) en de hele dag hangen. Geen boek, geen TV, geen visite, geen klusjes, geen whatever.”

En Karl had ook nog een specifieke opdracht voor mij. Ga ik zeker doen:
“Neem een verrassende opdracht terug mee voor diegenen die er nu voor jou hebben geformuleerd.”

potlodenCarmen Henze:

“Neem een boek mee met kleurpotloden en vraag elke dag een onbekend iemand die je tegen komt een tekening te maken. het goede gesprek komt vanzelf. Zo niet, ook goed.”

 

 

Wij wensen iedereen heerlijke vakantie toe!

[Dit artikel is al eerder voor een zomervakantie gepubliceerd geweest. Inmiddels is dit artikel al ruim 40.000 keer aangeklikt en waarom zouden we het niet opnieuw publiceren. Bij deze.]

Promotie-onderzoek: Creativiteit: het begrijpen en verhogen van creatief denken

Mensen die tijdens hun slaap een bepaalde opdracht actief houden zijn de volgende ochtend beter in het vinden van een creatieve oplossing. Bovendien kunnen ze de meest creatieve oplossingen uit hun eigen rijtje beter herkennen. Dat blijkt uit onderzoek van sociaal psychologen van de Radboud Universiteit, gepubliceerd in de online uitgave van het Journal of Sleep Research van 9 maart 2012.

Bovenstaande uitkomsten zijn eerder gepubliceerd naar aanleiding van het promotie-onderzoek van psycholoog Simone Ritter. Zij deed onderzoek naar cognitieve processen en hersenstructuren die gerelateerd zijn aan creatief denken en in het bijzonder naar hoe creatief denken verhoogd kan worden. Ze laat zien dat onbewuste processen en onverwachte ervaringen creatief denken kunnen stimuleren.  Zo wordt bijvoorbeeld door het actief houden van een creativiteitstaak gedurende de slaap het effect van slaap op creativiteit versterkt.

Simone Ritter: ‘Er bestaat onderzoek naar de rol van slaap op geheugenprocessen, maar over de rol van slaap op creativiteit is nog weinig bekend. Ons onderzoek laat zien dat het mogelijk is een taak tijdens de slaap actief te houden zodat je tijdens het slapen met het probleem bezig blijft. Het is een eerste indicatie hoe slaap actief gebruikt kan worden voor het creëren van nieuwe ideeën en het vinden van creatieve oplossingen.’

Ook ongewone en onverwachte ervaringen verhogen de creativiteit. Zelfs een kleine afwijking van een geroutineerde handeling, zoals het op een ongebruikelijke manier smeren van een boterham met hagelslag, kan creatief denken verhogen. Het stimuleren van creativiteit middels de onderzochte technieken lijkt veelbelovend gezien de eenvoudige en praktische toepasbaarheid.

Maandag 5 november promoveert Simone Ritter op het onderwerp:
Creativity: Understanding and enhancing creative thinking
Informatie
Tijd: 10:30
Locatie: Radboud Universiteit Nijmegen, Academiezaal Aula, Comeniuslaan 2
Faculteit: Faculteit der Sociale Wetenschappen
Promovendus: mevrouw drs. S.M. Ritter
Promotors: De heer prof. dr. A.J. Dijksterhuis, De heer prof. dr. R.B. van Baaren
Contactpersoon: Wetenschapscommunicatie
E-mai: media@ru.nlTelefoon: (024) 361 60 00

Dit promotie-onderzoek maakt deel uit van het grotere onderzoeksprogramma ‘Sociale cognitie’, waarin gekeken wordt  naar de interactie tussen automatische en gecontroleerde aspecten van sociaal gedrag en de rol van het onbewuste in oordeel en gedrag, de rol van in- en expliciete attitudes, vooroordelen en zelfwaardering.
Over onderdelen van dit promotie-onderzoek van verschenen eerder dit jaar twee berichten.

Biografie
Simone Ritter (Lahr, Duitsland, 1981). Na een jaar architectuur te hebben gestudeerd, startte ze in 2003 met de studie psychologie aan de Radboud Universiteit,  die ze in 2008 cum laude afrondde met de Research Master Behavioural Science. Sinds 2008 werkt ze bij het Behavoural Science Instituut, waar ze haar promotieonderzoek uitvoerde. Haar onderzoek is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Eerder publiceerde Simone Ritter samen met Ab Dijksterhuis (voorstander van het intuïtieve denken en schrijver van het bekende boek Het slimme onbewuste) onder andere over creativiteit, incubatie en ideeën selectie (in: Jaarboek Sociale Psychologie 2010)